Een veelvoorkomend probleem bij zowel hobbyisten als professionele kippenhouders is de aanwezigheid van luizen op de kip. Er bestaan diverse luizensoorten die een kip kunnen besmetten, die elk vergelijkbare symptomen veroorzaken. De verschillende luissoorten prefereren elk specifieke lichaamsdelen van de kip.

Besmetting en gevolgen van luizen

Vrijwel iedere kippenhouder krijgt een keer te maken met luizen. Ze kunnen meereizen via voedsel, stro en ook andere dieren, vooral gevogelte. De luizen kunnen vervolgens de kip oplopen wanneer deze in de buurt is, maar zijn ook in staat iets langere afstanden af te leggen en zo de kip te bereiken.

Onbehandeld kunnen luizen leiden tot een hoop stress bij de kip en soms ernstige ontstekingen veroorzaken. Adequate behandeling is dan ook altijd het devies bij luizen.

Zes soorten kippenluizen

Er zijn verschillende soorten luizen die op de kippen voor kunnen komen. De meeste bekende, de bloedluis, is geen luis maar een mijt, lees meer over veelvoorkomende mijten. Het verschil herken je door het aantal poten. Een luis heeft er zes en een mijt heeft er acht.

1. Veerluis

Van de luizen is de veerluis de meest bekende. De luis verblijft op de kippen en voedt zich met keratine, een eiwit in de veren van het dier. Door de kip op te pakken en tussen de veren te kijken kan je zien of de kippen last hebben van veerluis. Meer over veerluis bij kippen

2.Bruine lichaamssluis

De bruine lichaamssluis bevindt zich met name op de buik en rond de cloaca van de kip. Hier voedt het zich met huidschilfers, wat leidt tot irritatie, jeuk en een onrustige huid.

3. Donsluis

De donsluis is met een lengte van 0,8 á 1,5 millimeter één van de kleinste kippenluizen. Hoewel de luis over het hele lichaam kan voorkomen, wordt de donsluis met name aan de basis van de veren gevonden en minder vaak rond de kop en vleugels.

4. Goniodes

De Goniodes-luis is een relatief grote, bruine luis die met name rond de buik van de kip aanwezig is. Hier veroorzaakt de luis met name jeuk en irritatie, waardoor de kip onrustig kan worden.

5. Vleugelluis

De vleugelluis bevindt zich op de huid van de kip, meestal direct onder de vleugel. Hier voedt het zich met huidschilfers en kan de luis huidirritaties veroorzaken.

6. Kippenkopluis

De kippenkopluis wordt met name rond de kop en hals van de kip gevonden, waar het dicht op de huid zit en zich voedt met huidschilfers. Ook de kippenkopluis veroorzaakt huidirritaties.

Bloedluis = Bloedmijt

Zoals beschreven is dit geen luis maar een mijt. Bloedmijten bestrijden doe je niet alleen op de kip, maar ook in het kippenhok. Over bloedluis is veel informatie te vinden maar het blijft een van de hardnekkigste plagen bij kippen.

Symptomen van luizen

Hoewel luizen met het blote oog zichtbaar zijn, zullen ze zelden opvallen zonder grondige zoektocht. De aanwezigheid van luizen wordt meestal ontdekt aan de hand van symptomen bij de kip:

  • Veeruitval
  • Kleine bloedingen
  • Onrustigheid, veel pikken in het verenpak
  • Bloedvlekjes op eieren
  • Huidschilfering
  • Verminderde eiproductie en soms windeieren
  • (Zware) ontstekingen op het lichaam bij uitblijven behandeling

Soms kunnen luizen ook zichtbaar zijn in het verblijf. Omdat luizen echter niet lang kunnen overleven zonder een gastheerkip, is dit niet de primaire vindplaats.

Voorkomen van luizen

Het is lastig om besmetting met luizen volledig te voorkomen, want luizen zijn sterk en kunnen op allerlei manieren bij de kippen terecht komen.

Een schoon en goed geventileerd verblijf kan de kans op luizen wel aanzienlijk verkleinen, omdat dit een onaangename leefomgeving is voor de luis.

Wanneer luizen opgemerkt worden moeten de besmette dieren zo snel mogelijk geïsoleerd worden en het verblijf gereinigd worden om verdere besmetting te voorkomen.

Luizen behandelen

Naast het voorkomen van verdere verspreiding en introductie van luis via objecten en nieuwe dieren, is behandeling met anti-luismiddelen belangrijk. Hoewel er veel verschillende luissoorten bestaan, behoren ze allemaal tot de Amblycera onderorde. Hierdoor zijn anti-luismiddelen doorgaans effectief tegen alle soorten.

Behandeling vindt plaats op de kip zelf, omdat dit de primaire verblijfplaats van de luizen is.

Middelen tegen kippenluizen

Luizen kunnen effectief gedood worden met pyrethrine (bijvoorbeeld U-3 spray of Beaphar 404 vogelspray). De spray wordt aangebracht op het hele lichaam van de kip. Door de behandeling te herhalen worden ook luizen gedood die in eerste instantie de dans zijn ontsprongen.